Bình luận: Xin cảm ơn TS Alan về bài viết "Con ve và con kiến" (http://www.gocnhinalan.com/bai-tieng-viet/chuyen-con-ve-va-con-kien.html). Nhờ bài viết này mà tôi thay đổi cách nhìn, cách tư duy một vấn đề: luôn đặt ra giả thuyết, suy nghĩ mở rộng vấn đề theo logic của nó. Bài học con ve và con kiến thì ai cũng biết và chúng ta cũng chỉ dừng câu chuyện ở chỗ con ve bị con kiến không cho vay và làm nhục. Thực tế cuộc sống không đơn giản đến vậy, phải không các bạn?

Từ lối tư duy trên đưa tôi đến bài viết "Bằng giả loại 2 và thảm họa Chernobyl".

 Trước tiên bạn đọc tham khảo tại đây để biết thông tin về bằng giả loại 2 (http://www.ipi.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=123:vn-bng-gi-va-cach-gii-quyt&catid=15:d-an&Itemid=23).

Bằng giả loại 2 sinh ra trong một nền kinh tế phi thị trường, chính trị cha truyền con nối, ở hình thức xã hội đó, bằng cấp chỉ là cái để người ta hợp thức một vị trí công tác (rõ ràng nó cần như vậy vì phải có điều kiện trình độ để đảm đương công việc, cái lỗi hệ thống ở đây là không thể kiểm tra, đào thải khi năng lực kém vì không có cạnh tranh". (http://vnexpress.net/gl/ban-doc-viet/2012/03/thoi-cua-nhung-tien-si-giay/) (http://truongduynhat.vn/?p=5690)

Trong môi trường này bằng giả loại 2 mang lại quyền lợi cho tất cả các bên liên quan: người thầy (dạy dỗ đỡ vất vả, có thu nhập, được học trò nịnh nọt), học trò (học hành không khổ sở, có bằng cấp cao, có cơ hội làm ở các vị trí ngon, thu nhập tốt", xã hội có vẻ có nhiều "trí thức", nhà tuyển dụng "có đủ các thủ tục cần thiết để bố trí người, nhiều khi được tiếng có người trình độ cao trong cơ quan, điều này còn tuyệt hơn nữa vì người được tuyển là người "của mình", cơ quan thanh tra, giám sát không bao giờ phát hiện được cái lỗi này). Người bị thiệt hại cuối cùng là xã hội, người dân, tuy nhiên vấn đề rất khó nhận thấy và ai cũng hy vọng mình hưởng lợi trong cuộc đua này nên không ai lên tiếng.

Ở các nước có nền kinh tế phi thị trường, vì không có động lực cạnh tranh, kinh tế kém phát triển nên cuộc sống rất khó khăn, được bố trí vào làm ở các công ty nhà nước là giấc mơ của nhiều người. Và trong nền kinh tế này chế độ lương thưởng, đãi ngộ được quyết định do lãnh đạo nên nhiều lúc tạo ra bất công cực kỳ lớn trong xã hội (câu chuyện lương trong ngành điện, dầu khí và lương trung bình trong xã hội minh chứng rõ cho nhận định trên).

Được làm việc trong nhà máy hạt nhân Chernobyl, sống ở thành phố cấp phát không Pripyat với những mức sống thiên đường so với sự đói kém lúc đó của phần lớn nhân dân Liên Xô, chế độ lương thưởng, đãi ngộ ở đây cực kỳ cao. Tự nhiên mọi người bằng mọi giá muốn vô làm việc ở đó. Một cuộc đua bắt đầu và nhiều kẻ có bằng giả loại 2 được ngồi vào đó.

Thảm họa Chernobyl thì ai cũng biết, hậu quả nó gây ra rất thảm khốc không chỉ cho Liên Xô và nhiều nước liên quan. (http://vnexpress.net/gl/topic/3724/20-nam-tham-hoa-chernobyl/)

Nguyên nhân được người ta xác định là do lỗi thiết kế và sơ suất của công nhân vận hành. Vấn đề không đơn giản như vậy. Cái nguyên nhân lớn chi phối phía sau chính là cơ chế đã sản sinh ra bằng giả loại 2. (http://vnexpress.net/gl/the-gioi/2006/04/3b9e925a/)

          Bằng giả loại 2                                                                     Và thảm họa (Nhà trẻ trong thành phố Pripyat)

Thế mới biết hàng giả lúc nào cũng là điều nguy hại cho xã hội. Cuộc chiến chống "hàng giả" là một cuộc chiến trường kỳ của nhân loại. Lịch sử văn minh của nhân loại tiến bộ đến đâu cũng để lại dấu ấn chiến thắng của cuộc chiến chống "hàng giả".